Jon Fosse

Intervju – Fosse fortel om korleis han skriv 

– Du har ein formidabel litterær produksjon på samvitet. Kvar hentar du ideane, inspirasjonen og
energien frå?
– Eg seier gjerne at det er skrivinga i seg sjølv som inspirerer, når eg skriv og får det til, så går det liksom av seg sjølv. Kvar det kjem ifrå, det eg skriv, det er no og då eit mysterium for meg, og noko av det som fascinerer meg mest med det å skrive. Og kan eg skrive på ein stad der eg kan sjå sjø, så er det ein stor fordel. Elles er det bra å leve roleg og trygt, for skrivinga er i seg sjølv ei slags reise inn i det ukjende.

– Hender det at du går lei av å skrive? 
– Eigentleg ikkje. Men det er sjølvsagt periodar då eg ikkje får til å skrive, og då har eg det ikkje noko særleg. 

- Og kva gjer du for å kople av?
- Eg likar godt å lese, og eg går av og til på teater, og eg ser ein del utstillingar. Dessutan likar eg godt å ta meg ein tur på sjøen, så båt det vil eg ha. Båt og hund!

– Har du ein plan eller struktur når du tek til å skrive eit nytt manus? Er skrivinga avslutninga på ein mental prosess, eller er du midt i den skapande prosessen når du skriv?
– Eg har aldri nokon plan. Eg set meg ned og byrjar, og er det ei god byrjing, så er liksom det følgjande alt der. På eit eller anna punkt kjennest det ut som om alt er ferdig, liksom, og eg må berre skrive det ned før det forsvinn. Skrivinga i seg sjølv, er skapinga.

– Du og Ibsen er dei norske dramatikarane som er mest kjende i utlandet. Tilpassar du produksjonen til eit globalt publikum?
– Eg har aldri tilpassa skrivinga til noko publikum, verken norsk eller utanlandsk. 

– Gjer den internasjonale etterspurnaden noko med skrivinga di?
– Nei det trur eg ikkje. Og om noko har skjedd av den grunn, så har eg blitt meir lokal, på eit vis. Og så er eg kanskje blitt meir merksam på kor viktig nynorsken, mitt eige språk, er for meg.

– Kan du skildre ei sterk lesaropplevinga du har hatt?
– Det er så mange. Men å lese Hamsun i ungdomen var utan tvil ei av dei sterke.

– Kan du anbefale Bokdykk sine lesarar tre bøker, og kvifor dei bør lesast.
– Då trur eg at eg vel ei bok av Flaubert, Tre fortellinger, han skriv ein aldeles nydeleg og presis prosa, komplett balanse. Dessutan Pessoas Uroens bok, det er kanskje den beste boka eg har lese på mange år, ei veldig klok bok. Og så til sist vel eg ei av årets bøker, av kollega og venn Rolf Sagen, Lommehunden frå Ribo, det er ein heilt særeigen poetisk komikk i Sagens vestlandske univers.

– Kva for viktig norsk bok har enno ikkje vorte skrive?
– Det dukkar jamt og trutt opp talent. Og eg trur kanskje at det før eller seinare vil dukke opp eit veldig poetisk talent i Noreg.

– Ungdomen tek i ulikt tempo over den litterære stafettpinnen. Kan du gje komande forfattarar nokre gode råd.
– Hald på med ditt, og ikkje gi deg. Eller gi deg i tide, om du merkar at talentet ikkje strekk til.